Wat kun je doen voor iemand die kampt met stress?

Heel vaak krijg ik de vraag wat je kunt doen als je ziet dat iemand in je omgeving lijdt onder de negatieve aspecten van stress. Veel mensen kennen iemand die kampt met stress. En natuurlijk wil je diegene helpen.

Rust en regelmaat

Dit is een lastige vraag. Niet omdat ik het antwoord niet weet, maar omdat het antwoord niet eenvoudig is. Het liefste zou ik natuurlijk zeggen: stuur hem of haar naar mij of naar een andere goede gespecialiseerde coach. Zorg dat ze rust nemen. Stimuleer ze om rustiger aan te doen. Maar zo makkelijk is het niet. Het helpt niet om iemand met zijn neus op de feiten te drukken. Sterker nog, dat werkt averechts.

Wat gebeurt er als je stress ervaart?

Waarom dit niet kan? Het is belangrijk om te begrijpen wat er bij iemand die hoge stress ervaart in zijn of haar lichaam gebeurt. Als je stress ervaart, maakt je lichaam zich klaar om te vluchten of te vechten. Kort door de bocht kun je zeggen dat alle functies die je niet nodig hebt om te vechten of te vluchten uit gezet worden en alle functies die je wel nodig hebt, worden versterkt. Je bloed gaat sneller stromen, je ademhaling wordt versneld. Je spieren spannen zich. Je spijsvertering wordt (tijdelijk) stilgelegd.

Stresshormonen – Cortisol is de boosdoener

Verschillende stresshormonen worden aangemaakt, adrenaline, nor-adrenaline en Cortisol.  En bij de Cortisol, daar zit het venijnige stuk. Als je eenmaal een verhoogd Cortisol niveau hebt, is het lastig om dit weer uit je lichaam te krijgen. Het blijft lang ‘hangen’. Cortisol laat zich niet zomaar wegsturen.

Te veel Cortisol

Juist die (te) grote hoeveelheid Cortisol in je lichaam, maakt dat je sneller schrikt van situaties dan dat je zou doen bij een normale hoeveelheid. Dus je krijgt weer sneller een stress reactie. Je staat continu ‘aan’ om je te verdedigen. En dat maakt dat er nóg meer stresshormonen aangemaakt worden en er dus ook Cortisol vrij komt. Daardoor schrik je nog sneller. En ga zo maar door. Op een bepaald moment weet je niet meer hoe het voelt om stressvrij te zijn.

Aanval of Cortisol?

En dan kom ik bij het punt waarom je iemand die hoge stress ervaart niet zomaar kunt confronteren met zijn of haar stress. Dit zal zeer waarschijnlijk ervaren worden als een aanval. Juist vanwege dat hoge Cortisol niveau. Dan krijg je óf een ontkenning, óf iemand vlucht (al dan niet letterlijk) bij je vandaan. Soms zal iemand helemaal niet reageren (bevriezen).

Goedpraten en perfectionisme

Mensen die veel stress ervaren, praten veel voor zichzelf goed. Daar komt vaak een stukje perfectionisme bij kijken. Toegeven dat het allemaal even niet lukt, is not an option. Want dat voelt als falen. Dus is het makkelijker om jezelf voor te houden dat je nog maar drie weken ‘hoeft’ voordat het vakantie is. Of dat na die ene grote deal of dat ene project de rust zal wederkeren. En zo sleep je jezelf van moment naar moment totdat het je te veel wordt.

Van een luisterend oor naar een stressvrij bestaan

Hoe kun je iemand van wie je weet of ziet dat hij of zij lijdt onder stress dan toch helpen? Stel vragen. En doe dat op een oprechte manier. Iemand die stress ervaart en altijd klaar voor de strijd is, is vaak ook achterdochtig en misschien zelfs paranoia. Dus wees hier als vrager bewust van. Wees lief. Geef steun. Laat merken dat je er bent. Vertel over anderen die hulp zochten. Probeer leeuwen en beren te tackelen. Blijf zelf rustig en kalm. Luister. Sta klaar. En besef dat iemand pas klaar is om hulp te zoeken als iemand daar klaar voor is. Helaas niet eerder.

Stressvrij leven

Als de-stress en re-charge coach, spreek ik veel mensen die kampen met stress. Ik wens iedereen een stressvrij leven met balans toe. Over mijn eigen burn-out en hoe ik me voelde schreef ik een aantal blogs. Je leest ze hier.