Wist je dat je vandaag het equivalent van de content van 174 kranten tot je neemt? Dat is vijf keer zoveel als je in 1986 tot je zou hebben genomen.[1]Dat is nogal wat. Daar komt nog eens bij dat ons stress regulerende systeem zich geen raad weet met veeleisende bazen, Whatsapp, al die e-mail, slecht nieuws op tv en het constante bereikbaar zijn. We zijn geneigd om dit allemaal te bagatelliseren, maar onze hersenen registreren alles en wegen elke keer af of er gevochten of gevlucht moet worden.

Stress en Stressoren

Ons stress regulerende systeem weet prima raad met het soort stressoren (iets wat stress veroorzaakt) waarmee primaten (zoogdieren die tot de orde apen en mensapen behoorden) en andere zoogdieren miljoenen jaren geconfronteerd werden.  Zoals kou, warmte, honger dorst en de bedreiging om opgegeten te worden door een of ander hongerig dier. De wording van ons stress regulerende systeem is terug te voeren op de eencelligen die die miljarden jaren geleden zijn entree maakte. Evolutie kost heel veel tijd en voordat een structurele biologische aanpassing een feit is, zijn we al snel honderden generaties verder.[2] Dat maakt dat alle veranderingen van de laatste eeuw een enorme impact hebben op ons stress regulerende systeem en hoe we reageren op deze stressoren.

Stress is behulpzaam

Laat ik beginnen met te zeggen dat stress vaak als negatief gezien wordt. Maar stress is helemaal niet negatief. Als er geen stress geweest was, waren jij en ik nu niet meer in leven. Het is namelijk een overlevingsmechanisme. Zodra er een grote tijger op je afkomt kun je vechten of vluchten. Precies dat wat we al miljoenen jaren doen.

Stress: vechten of vluchten

Je lichaam maakt zich klaar om te vechten of vluchten. Kort door de bocht kun je zeggen dat alle functies die je niet nodig hebt om te vechten of vluchten uit gezet worden en alle functies die je wel nodig hebt, worden versterkt. Wat je nodig hebt om te vechten of vluchten is: je ademhaling wordt sneller en krachtiger, je spieren spannen, je hart gaat sneller kloppen, je spijsvertering wordt (tijdelijk) stilgelegd.

Het stress hormoon cortisol

In je hormoonstelsel verandert er in korte tijd ook een hoop. Door prikkels vanuit je hersenen maken je bijnieren adrenaline aan. Als de stress langere tijd aanhoudt, wordt er ook cortisol aangemaakt.

Cortisol is nogal een vervelend mannetje, dr. Claudia Welsch[3] vergelijkt hem met Fred Flintstone, luidruchtig, zorgt voor te veel opwinding en je komt er niet makkelijk vanaf. De ironie is dat hoe meer cortisol we in ons bloed hebben, hoe gevoeliger we worden voor stressvolle gebeurtenissen. Zelfs hele kleine dingen zoals te laat komen op je werk zullen de trigger zijn om weer meer stresshormonen vrij te laten komen. Voordat je het weet zit je in een neerwaartse spiraal van stress die een hypersensitiviteit voor stress veroorzaakt. Als je niet oppast, voel je je continu gestressed en ófwel klaar voor de strijd ofwel bang voor de strijd. En op een gegeven moment weet je niet meer beter dan dát dat je staat van zijn is.

Een van de grootste nadelen van cortisol is dat de delen waarin het in je hersenen wordt afgebroken – de hippocampus, zowel in je linker als in je rechterhersenhelft- beschadigen door deze grote hoeveelheden cortisol. Deze twee hippocampi zijn betrokken bij je emotionele regulatie en je geheugen. Angstig zijn en vergeetachtigheid zijn dan een logisch gevolg. En die angstigheid leidt weer tot sneller reageren op stressoren, waardoor weer sneller meer cortisol vrijkomt.

Stress hormonen en resistentie

Een extra nadeel van te veel cortisol in het lichaam is dat het leidt tot algehele hormoonresistentie. Hormoonresistentie betekent dat je systeem een ongevoeligheid ontwikkeld voor andere hormonen waardoor deze hun werk niet meer kunnen doen. Dit leidt tot ziekte. [4] En dan kom je van de regen in de drup.

Wil je drie eenvoudige tips om beter met stress om te kunnen gaan? Lees dan dit blog.

Liefs, Annelies Vette

Bronnen:

[1] Martin Hilbert and Priscella López, The World’s Technological Capacity to Store, Communicate and Compute Information, Science 332, no 6025 (April 2011): 60-65. Link

[2] Van Big Bang tot Burnout, Witte Hoogendijk & Wilma de Rek, 2017. Link

[3] Balance Your Hormones, Balance Your Life, Dr. Claudia Welsch, MSOM, 2011. Link

[4] Balance Your Hormones, Balance Your Life, Dr. Claudia Welsch, MSOM, 2011. Link